Buurt- en Belangenvereniging Huis ter Heide

Historie van het Blookerpark

Historie van het Blookerpark, Huis ter Heide
In 1652 vond er een verkaveling plaats, toen de nieuwe Amersfoortse Straatweg werd aangelegd. De Buitenplaats Zandbergen werd ontworpen, vermoedelijk naar ontwerp van de bekende 17e eeuwse architect Jacob van Campen. Bij de buitenplaats Zandbergen kwam een koetshuis met bijbehorende stallen en later als opvallende luxe werd in een opgeworpen heuvel een ijskelder gebouwd om ook in de zomer etenswaren en dranken te kunnen bewaren. Aan de overkant van de Amersfoortseweg bleef het allemaal nog woeste grond, aangeduid als "de Overplaats" (of overtuin,  voornamelijk bestaande uit heide).


Vanaf het huis Oud Zandbergen gaat er vanaf de voorgevel één zicht-as over de weg de heide in. Dit is de tegenwoordige Gezichtslaan. thans aan beide zijden beplant met Douglassparren. In 1739 werd begonnen met de ontginning van de heide en de duinen. Deze ontginning omvatte het huidige Blookerpark en het Rodichempark. Huize Oud Zandbergen wordt tegenwoordig bewoond door de 7e dag adventisten.
In 1896 kocht de cacaofabrikant Johannes Blooker Zandbergen (de noordelijke helft van het landgoed bestond toen nog gedeeltelijk uit heide en verwilderd bos). Spoedig daarna liet Blooker het naar hem genoemde Blookerpark aanleggen in Engelse landschapsstijl, d.w.z. géén rechtlijnige perken, gevuld met zorgvuldig bijgeknipte beplanting en geen begrenzingen door kaarsrechte bomenrijen langs symmetrisch aangelegde vakken, maar het scheppen van harmonische ruimtes en speelse doorkijkjes. Hij liet een vijver graven, twee percelen weiland aanleggen en heuvels met boomgroepen (voornamelijk beuken). Het waarschijnlijk al aanwezige theekoepelije kreeg een rustieke bekleding van veldkeien met daarin het jaartal MDCC (1700).


Het oude ontwerp van J. en H. Copijn uit 1860 werd in gewijzigde vorm voltooid door H.Copijn. Blooker had een tweeledig doel: verfraaiing van zijn buitenplaats en het rendabel maken van zijn grond voor villabebouwing. Blooker zag zijn landgoed minder als lustoord dan als bron van profijt. Er werden wegen aangelegd. Deze kregen in 1906 hun officiële nam zoals Potterlaan, Rembrandtlaan enz. Het Zandbergenpark was gereed. Blooker gaf vervolgens het gehele park met theehuisje aan de gemeente Zeist (situatie is nog steeds zo).
Het Blookerpark is tegenwoordig een openbaar landschapspark. Ter gelegenheid van een in 1990 door de Gemeente Zeist opgestelde monumentenlijst, gekwalificeerd als categorie 1: 4C als meest waardevol voor de Gemeente Zeist, gelet op haar oorspronkelijke elementen".
Het is een typisch product van de 19e eeuw, romantisch met een vleugje Arcadië door de integratie van een weide met koeien en een beetje nostalgie door het keienhuisje, wat de indruk van een ruïne moet wekken. Ook het reliëf is karakteristiek, met slingerende paden en vrijstaande bomen zoals beuken en eiken.


Rond 1900 werd een spoorlijntje aangelegd vanuit Utrecht, dat Bilthoven, de nieuwe villaparken Bosch en Duin en Huis ter Heide met Zeist zou gaan verbinden. De spoorbaan, nu het fietspad door het bos, naar Bilthoven, kruiste de Amersfoortseweg en daar werd een stationnetje gebouwd. Spoedig na het bouwen van het in 1971 verdwenen station Huis ter Heide (het tegenwoordige café "Spitfire) verzocht Blooker H.Copijn ook een ontwerp te maken voor het overige terrein: een villapark. De ontwikkeling van villaparken was sinds de industriële revolutie in de 19e eeuw sterk in opkomst. De welgestelden trokken uit de stad naar buiten. Copijn situeerde 40 villa's op het terrein. Het werd tot 1940 genoemd villapark Overplaats Zandbergen, het huidige villapark Huis ter Heide. Gedeeltelijk maakte Copijn gebruik van de aanwezige zandpaden. Veel meer dan Bosch & Duin is het een echt villapark geworden (met een vergelijkbare bouwdichtheid als het Lyceumkwartier in Zeist). De lanen kregen de namen van 17e eeuwse schilders, de Gezichtslaan heette officieel Jacob van Carnpenlaan. Pas na de oorlog werd het park volgebouwd met bungalows, landhuizen en bejaardenwoningen (in park Rodichem). Nadat hij in 1912 Zandbergen had verkocht liet Blooker in 1913 het huis Nieuw Zandbergen bouwen tussen het witte kerkje (1859) aan de Amersfoortseweg en de vijver van het Blookerpark. Het enorme landgoed, dat gedurende 2,5 eeuw als een aaneengesloten complex tal van eigenaren status had verleend, was uiteengevallen.


Stichting tot behoud van het Blokerpark en de Blookersociëteit


In 1989 is de Blookersociëteit opgericht, die sociale activiteiten ontplooit. Eén maal per zes weken worden bijeenkomsten georganiseerd voor de bewoners van het gebied begrensd door de Arnersfoortseweg, Dolderseweg, Park Rodichern en de Hobbemalaan. Doelstelling is het buurtschap zijn oorspronkelijk en natuurlijk karakter, waar mogelijk is, te hergeven en accentueren. Er zijn ook contacten met de huidige bewoners van Oud Zandbergen mede in verband met de daar aanwezige tuinen.
In 1992 is de Stichting tot behoud van het Blookerpark opgericht met als doel: " Het bevorderen van de instandhouding van het Blookerpark, Huis ter Heide door middel van het geven van voorlichting over tuinarchitectuur, in het bijzonder het Blookerpark zelf d.m.v. het werven van fondsen ten behoeve hiervan".


Renovatieplan Blookerpark


In 1995 is er door Copijn een renovatieplan Blookerpark te Huis ter Heide opgesteld in opdracht van de Blookersociëteit. Onlangs is dit plan m zijn geheel overgenomen door de Gemeente Zeist en wordt in de komende 5 jaar uitgevoerd. Het plan behelst het volgende:
Het Blookerpark, landelijk gelegen buiten het centrum van Zeist, kan enigszins als uniek worden omschreven. Als doelstelling van het renovatieplan kan dan ook gesteld worden: Het behouden en versterken van het romantische landschapspark, hierbij is de weidefunctie zeer essentieel. Al is het park nu openbaar, er dient toch een soort privé karakter aanwezig te blijven. Het landschapspark wordt bepaald door een beperkt aantal bomen, gedeeltelijk stammend uit de 19e eeuw. De oudste bomen, drie monumentale beuken, in de zichtas van het park, zijn ruimtelijk zeer waardevol, maar zijn in slechte conditie. Men moet ze zo goed mogelijk handhaven, of indien nodig, vervangen door zware bomen, welke meteen beeldbepalend zijn. De twee resterende beuken, aan weerszijden van de as m het weiland, zijn zo slecht, dat ze beter vervangen kunnen worden.


De primaire zichtas door het bos heeft de neiging dicht te groeien. De Douglas moet genoeg ruimte krijgen om als laanboom te kunnen groeien. Bos en bomen achter deze laan moeten worden teruggesnoeid. Het park heeft een zeer brede op~ naar de Amersfoortseweg. Er kan een soort spiegeling gemaakt worden van de boomgroepen aan weerszijden van het huis Oud Zandbergen naar de overkant van de weg m het Blookerpark. De hoek bij het huis Nieuw Zandbergen is erg open, hier ligt het park letterlijk op straat. Hiervoor kan aan weerszijden van de Rembrandtlaan kan een visueel doorlopende bosschage worden gepland. De paden in het park zijn zeer redelijk. Hier ligt geen hoge prioriteit tot renovatie. Het reliëf is ook karakteristiek voor de Romantiek van het landschapspark. Dit moet goed zichtbaar blijven en zo min mogelijk onder beplanting verdwijnen.
De vorm van de vijver is wat verwaterd in vergelijking met oude tekeningen, maar dit heeft nu geen hoge prioriteit. De vijverrand maakt een verwaarloosde indruk door de te lage waterstand en het afbrokkelende asfalt. Donker afsmeren en laten overgroeien maakt dat minder opvallend. De hoogste prioriteit van behoud, herstel en vernieuwing ligt bij de bomen en de heesterbeplanting.


In de weide zijn meerdere bomen weggevallen door bodemverdichting en vraat. De bomen in de weide zijn zeer belangrijk voor de sfeer van het park. Ook de heestergroepen in het park spelen een belangrijke rol. Rhododendrons moeten gehandhaafd blijven. Het hekwerk langs de weide is eenvoudig onacceptabel. Een lichte opknapbeurt is nodig. Enkele Rhododendrongroepen langs het hek geven een betere integratie.
Een aantal privé percelen grenst direct aan het park. Voor deze huizen is het park een soort voortuin en genieten de bewoners van om prachtig uitzicht. Dit uitzicht moet ook gerespecteerd worden en niet dichtgeplant. Hekwerken kunnen vervangen worden door passende hagen. Het keienhuisJe of kluizenaarshutje (Hermitage, anno 1700) is uniek en heeft een hoge prioriteit wat betreft onderhoud en functie. Een kwalitatieve functie (i.p.v. opberghok voor tuingereedschap) zoals een tentoonstellingsruimte over de historie van het park en omgeving of theekoepelfunctie is het waard. Ook de omgeving moet opgeknapt worden, i.p.v. grind een ovaal plantenvak met buxusrand aanleggen.
In het romantische Engelse landschapspark passen het fraaist Engelse houten banken (of als alternatief een klassieke gietijzeren bank). Het aantal banken kan vergroot worden, vooral op mooie uitzichtpunten.
Het mythologisch vrouwenbeeld bij de vijver was ernstig in verval maar is inmiddels opgeknapt. De terrastuin bij het huis Nieuw Zandbergen zou weer hersteld kunnen worden en langs het hek zou een haagbeplanting van Rhododendrons of Taxus aangelegd kunnen worden.
Dit zijn de voornaamste punten uit het renovatieplan. Met het overnemen van het plan door de gemeente (kosten circa EUR.  180.000), is het eerste tastbare resultaat verkregen van een intensieve samenwerking tussen de Gemeente Zeist en de bewoners


Park Rodichem. Huis ter Heide


Het park Rodichem zag er in de jaren vijftig nog eenvoudig uit. De wegen waren niet verhard, de wandelpaden slecht begaanbaar. De gazons waren meer zandwoestijnen. In 1988 is door Copijn een renovatieplan gemaakt. Dit park (in 1911 kocht de Heer Soeters het gebied van Blooker); grensde aan de Coburg (het bos tussen Rodichein en Den Dolder) en werd aangelegd met het huis de Overplaats (architect F.A. Bodde, Den Haag, 1912). In het park werd een vijver van 300 in~ gegraven. In 1922 werd het landgoed verkocht aan W.P. Pelletier uit Huis ter Heide, die er tot einde 1943 woonde.
Hij gaf zijn huis de naam Rodichem (naar stukken land, grotendeels uiterwaarden aan de Waal, ten oosten van Woudrichern genoemd, waarvan hij eigenaar was en waarop een kasteel Rodichem had gestaan). Het is ook een typisch landschapspark, eveneens aangelegd door Copijn. In 1952 of 1953 werd in opdracht van de toenmalige eigenaresse aan de Centrale Stichting Rodichem opdracht gegeven aan architect Jan Grijpma uit Oosterbeek tot de bouw van 107 bejaardenwoningen, in paviljoens, over het park verspreid. Deze situatie is nog steeds zo. Het huis de Overplaats, vanaf 1973 gedurende 5 jaar een hotel, is als apparternentengebouw verkocht aan particuliere bewoners.
Het huis de Overplaats is in eclectische stijl (d.w.z. met elementen uit verschillende bouwstijlen) gebouwd met Jugendstil elementen.


Nadere informatie


Voor nadere informatie over het Blookerpark kunt u terecht bij:

de heer R. Houwer, Rembrandtiaan 4?6, Huis ter Heide van de Blookersociëteit en de heer P. van Roemburg, Jan Steenlaan 6, Huis ter Heide van de Stichting tot behoud van het Blookerpark.
Voor geïnteresseerden volgt hier een overzicht van gebruikte literatuur over het Blookerpark en Park Rodichem:.
· Zeist, Groei en Bouw Den Dolder en Bosch & Duin, Kerkebosch B.V., Zeist 1984 (regelmatig in herdruk)
· Dr. K_W. Galis Huis ter Heide, Bosch & Duin en Den Dolder in oude ansichten, Europese bibliotheek, Zaltbommel MCMLXXX (regelmatig in herdruk)
· Renovatieplan Blookerpark te Huis ter Heide, Utrecht, september 1995, Copijn Tuin & Landschapsarchitecten B.V. (inlichtingen: Blookersociëteit)
· Van der Poll?Stichting, Slot Zeist
· Vereniging Bosch & Duin e.o. 1923?1993, 70 jaar jong en groen, 1993

 

N.B.: Gebruik de Down/Up/Stop/Top knoppen!!!

Activiteiten in 2016 !!!!!!!

Zie in het hoofdstuk "Bestemmingsplannen" de visie van de werkgroep Ruimtelijke Ordening over de Bestemmingsplannen Amersfoortseweg e.o. (2008) en Bestemmingsplan Oud Zandbergen e.o. (2009). Met name de onzekerheid over een mogelijke ontsluitingsweg over het Glaxoterrein vraagt onze aandacht.  

 Lees hier meer....

Lezing over het ontstaan van mineralen en edelstenen.

Op vrijdag 25 november om 20.00 houdt Wendela Copijn een lezing over dit onderwerp in het zaaltje van Dinslo, Kardinaal Alfrinkhof.
Voor koffie, thee of andere dranken rekenen we € 1,00 per drankje.




 
 
20264